ΙΑ.1.8 Γενική Νομολογία περί Διάλυσης της Σύμβασης
944/2018 ΣΤΕ
Δημόσια έργα. Για τη θεμελίωση δικαιώματος αποζημιώσεως του αναδόχου λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου απαιτείται η επίδοση σε αυτόν, μετά την έναρξη της υπερημερίας, έγγραφης οχλήσεως. Στοιχεία αυτής. Επί διαλύσεως της συμβάσεως, κατά την παρ. 2 του άρθρου 9 του Ν. 1418/1984, καταβάλλεται στον ανάδοχο αποζημίωση. Τι περιλαμβάνει η αποζημίωση αυτή. Δεν συνιστούν αναπόσβεστες εγκαταστάσεις ούτε η αξία των αργούντων μηχανημάτων ούτε η μισθοδοσία του αργούντος προσωπικού του εργολήπτη. Η κρίση του δικάσαντος δικαστηρίου ότι η επιστολή της αναιρεσείουσας δεν είχε τον χαρακτήρα της οχλήσεως, διότι υπεβλήθη πριν από την έναρξη της υπερημερίας, είναι νόμιμη. Προσδιορισμός του τεκμαιρόμενου οφέλους του αναδόχου. Πλημμελώς αιτιολογημένη η σχετική κρίση του δικάσαντος δικαστηρίου. Μερικά δεκτή η αναίρεση. (Αναιρεί εν μέρει την υπ΄ αριθμ. 700/2005 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών).
1848/2018 ΣΤΕ
Διάλυση της σύμβασης κατόπιν αίτησης του αναδόχου. Πότε συντελείται αυτοδικαίως. Υποβολή δήλωσης διάλυσης λόγω παρέλευσης της οριακής προθεσμίας. Η απορριπτική της αίτησης διάλυσης απόφαση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας που εκδίδεται, ή κατά περίπτωση, κοινοποιείται στον ανάδοχο μετά την πάροδο των νομίμων προθεσμιών, στερείται εκτελεστού χαρακτήρα και δεν απαιτείται η προσβολή της εκ μέρους του αναδόχου. Εσφαλμένη η κρίση του δικάσαντος διοικητικού εφετείου ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί από το δικαστήριο η συνδρομή των προϋποθέσεων για την αυτοδίκαιη διάλυση της σύμβασης, ο ανάδοχος οφείλει να στραφεί κατά του εγγράφου της διοικήσεως που του κοινοποιείται ακόμη και μετά την τυχόν πάροδο των προθεσμιών που κατά νόμο επιφέρουν την αυτοδίκαιη διάλυση.
653/2016 ΠΠΡ ΑΘ
Σύμβαση έργου με σκοπό την μελέτη, κατασκευή, προμήθεια και εγκατάσταση ιατρικού και ξενοδοχειακού εξοπλισμού σε νοσοκομείο. Υποκατάσταση της ενάγουσας στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της αναδόχου κοινοπραξίας. Η παρούσα διαφορά δεν έχει διοικητικό χαρακτήρα ενόψει της ιδιότητας του εναγομένου, κύριου του έργου, ως νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου. Το έργο θα ολοκληρωνόταν εντός συγκεκριμένης προθεσμίας. Ολοκληρώθηκε μετά από μεγάλη καθυστέρηση. Για τη θεμελίωση του δικαιώματος αποζημιώσεως του αναδόχου που απορρέει από την εργολαβική σύμβαση πρέπει να αναφέρονται αφενός τα συνιστώντα την υπερημερία του κύριου του έργου πραγματικά περιστατικά και αφετέρου οι θετικές ζημίες που προκαλούνται στον ανάδοχο για τις οποίες θα ζητηθεί στο μέλλον αποζημίωση. Εν προκειμένω ο ανάδοχος επαναλαμβάνει το νόμο και αναφέρεται σε θετικές ζημιές εξαιτίας της φερομένης υπερημερίας που επήλθαν σε χρόνο προγενέστερο και όχι σε μελλοντικό. Απορρίπτεται η αγωγή.
1866/2014 ΑΠ
Σύμβαση έργου. Αποζημίωση του αναδόχου λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου. Επίδοση έγγραφης, αλλά όχι ειδικής οχλήσεως του αναδόχου, προς τον κύριο του έργου, στην οποία πρέπει να αναφέρονται τουλάχιστον τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν την υπερημερία του κυρίου του έργου, καθώς και οι θετικές ζημίες οι οποίες προκαλούνται στον ανάδοχο από τα περιστατικά αυτά, για τις οποίες θα ζητηθεί στο μέλλον αποζημίωση κατ’ εφαρμογή της ανωτέρω διατάξεως. Η έγγραφη αυτή όχληση, ως εκ της φύσεως και του κατά νόμο περιεχομένου της, πρέπει να επιδίδεται στον κύριο του έργου μετά την έναρξη της υπερημερίας αυτού, άλλως είναι πρόωρη και δεν επιφέρει τα έννομα αποτελέσματά της. Περιεχόμενο της αποζημίωσης. Απόρριψη αναίρεσης κατά της υπ’ αριθ. 95/2011 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Ναυπλίου.
1876/2014 ΑΠ
Εκτέλεση δημόσιου έργου. Για την θεμελίωση του δικαιώματος αποζημιώσεως του αναδόχου λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου απαιτείται η επίδοση σε αυτόν έγγραφης, αλλά όχι ειδικής οχλήσεως του αναδόχου, στην οποία πρέπει να αναφέρονται τουλάχιστον τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν την υπερημερία του κυρίου του έργου, καθώς και οι θετικές ζημίες οι οποίες προκαλούνται στον ανάδοχο από τα περιστατικά αυτά, για τις οποίες θα ζητηθεί στο μέλλον αποζημίωση. Η ως άνω έγγραφη όχληση πρέπει να επιδίδεται στον κύριο του έργου μετά την έναρξη της υπερημερίας αυτού, άλλως είναι πρόωρη και δεν επιφέρει τα έννομα αποτελέσματά της. Δικαστική δαπάνη.
4364/2014 ΣΤΕ
Δημόσια έργα. Δεν υφίσταται υπαιτιότητα του κυρίου του έργου από τη μη πληρωμή υποβληθέντος λογαριασμού, όταν αυτός δεν συνοδεύεται από βεβαίωση περί καταβολής στο ΙΚΑ των ασφαλιστικών εισφορών και από φορολογική ενημερότητα του αναδόχου. Στην περίπτωση αυτή δεν είναι νόμιμη δήλωση περί διακοπής των εργασιών του έργου που υποβάλλεται από τον ανάδοχο. Εσφαλμένη αντίθετη κρίση της προσβαλλόμενης απόφασης. Δεκτή η αναίρεση (αναιρεί την αριθμ. 157/2007 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά).
2613/2014 ΣΤΕ
Δημόσια έργα. Για την καταβολή τόκων, λόγω καθυστέρησης εξόφλησης λογαριασμών, απαιτείται η υποβολή σχετικής πιστοποίησης και η έγγραφη όχληση προς τη ΔΥ, καθώς και η τήρηση της ενδικοφανούς διαδικασίας. Η έγγραφη όχληση πρέπει να υποβάλλεται μετά την έναρξη της υπερημερίας. Η ένσταση κατά της παράλειψης της Διοίκησης να εξοφλήσει λογαριασμό μπορεί να επέχει θέση «έγγραφης όχλησης». Ορθά κρίθηκε ότι δεν οφείλονται τόκοι υπερημερίας, διότι η όχληση είχε υποβληθεί προώρως. Απορρίπτεται η αναίρεση (επικυρώνει την αριθμ. 1228/2006 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πειραιώς).
ΣτΕ 108/2011
Η καθυστέρηση εγκρίσεως υπερσυμβατικών ή νέων εργασιών που περιλαμβάνονται σε Σ.Π. και Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. δεν συνιστά, κατά την έννοια της διατάξεως της παρ. 2 του άρθρου 48 του π.δ/τος 609/1985, λόγο διακοπής των εργασιών του έργου, με υπαιτιότητα του κυρίου αυτού, διότι, κατά το νόμο (άρθρα 8 του ν. 1418/1984 και 43 του π.δ/τος 609/1985), η αρμοδιότητα κατάρτισης και έγκρισης Σ.Π. και Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. ανήκει αποκλειστικά στην Υπηρεσία. Αλλωστε, ακόμη και στην περίπτωση που ο ανάδοχος έχει, υπό τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία (και μόνον) που ορίζουν οι ως άνω διατάξεις, υποχρέωση εκτελέσεως υπερσυμβατικών ή νέων εργασιών, η πέραν του ευλόγου χρόνου (τριμήνου από της υποβολής τους στην Προϊσταμένη Αρχή προς έγκριση) καθυστέρηση εγκρίσεως του οικείου Σ.Π. και του Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. έχει ως έννομη συνέπεια να θεωρούνται αυτά αυτοδικαίως εγκριθέντα, η δε Προϊσταμένη Αρχή να μην μπορεί πλέον να προβεί σε τροποποιήσεις αυτών (ενδεικτικώς ΣτΕ 619/2003, 930/2005, 377/2006, 2794/2008, 1490/2009). Η συνέπεια αυτή (της αυτοδίκαιης εγκρίσεως) δικαιολογείται λόγω της ανάγκης ταχείας εκτελέσεως των δημοσίων έργων και όχι αποκλειστικά, όπως ισχυρίζεται η αιτούσα, προς όφελος (και όχι εις βάρος) του αναδόχου
ΣτΕ 585/2009
Η διακοπή των εργασιών εντός της κοίτης του ποταμού που οφείλεται σε έκδοση προσωρινής διαταγής του Προέδρου Πρωτοδικών αποδίδεται σε πλημμελή μελέτη που προκάλεσε την έκδοση προσωρινής διαταγής, συνεπώς υφίσταται διακοπή των εργασιών με υπαιτιότητα του κυρίου του έργου
1384/2002 ΣΤΕ
Δημόσια έργα. Υπέρβαση συνολικής συμβατικής προθεσμίας. Δικαίωμα του αναδόχου να ζητήσει τη διάλυση της σύμβασης, εφόσον δεν είναι υπαίτιος για την καθυστέρηση. Παραστάσεις που οφείλονται σε έγκριση επιπλέον εργασιών και αύξηση του αντικειμένου της εργολαβίας δεν ανάγονται σε υπαιτιότητα της αναδόχου εταιρείας. Νόμιμη η άρνηση της αναδόχου για εκτέλεση εργασιών, για τις οποίες, όπως έπρεπε να προηγηθούν ενέργειες της Διοίκησης. Απορρίπτει την αίτηση.
4192/2000 ΣΤΕ
Δημόσια έργα. Κατασκευή σχολείου. Προθεσμία για την παράδοση του έργου και προθεσμίες για την αποπεράτωση συγκεκριμένων τμημάτων του έργου. Καθυστέρηση που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του αναδόχου. Απεργίες οικοδόμων, εκτέλεση προσθέτων εργασιών. Δικαίωμα αναδόχου προς διάλυση της εργολαβίας με ειδική δήλωση. Μη εξέταση από το διοικητικό εφετείο των ουσιωδών ισχυρισμών της αναδόχου κοινοπραξίας περί των λόγων καθυστέρησης. Πλημμελής αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως. Δεν νοείται κήρυξη έκπτωσης του αναδόχου από τον κύριο του έργου μετά τη διάλυση της εργολαβικής συμβάσεως με νόμιμο τρόπο.
2079/1999 ΣτΕ:
Δημόσια έργα. Προθεσμία αποπεράτωσης του έργου. Παράταση προθεσμιών.Προϋποθέσεις. Υποχρεώσεις αναδόχου. Χρόνος σύνταξης των λογαριασμών.Προϋποθέσεις διακοπής εκτελεσθεισών εργασιών. Περιστατικά. Μη ύπαρξηυπαιτιότητας του αναιρεσιβλήτου Δήμου, κυρίου του έργου, από την μηπληρωμή υποβληθέντος λογαριασμού, όταν αυτός δεν συνοδεύεται απόβεβαίωση περί καταβολής των οφειλομένων από τον ανάδοχο ασφαλιστικώνεισφορών. Μη νόμιμη, σε τέτοια περίπτωση, η διακοπή των εργασιών απότον ανάδοχο, καθώς και η δήλωση περί διαλύσεως της εργολαβίας.Συνέπειες της παράνομης διακοπής των εργασιών. Κατάπτωση ποινικώνρητρών υπέρ του κυρίου του έργου. Απόρριψη της υπό κρίσιν αιτήσεωςαναιρέσεως κατά της υπ` αρ. 2011/94 απόφασης του Διοικ. ΕφετείουΑθηνών.
1582/1994 ΣΤΕ
Δημόσια έργα. Υπέρβαση των συμβατικών προθεσμιών εκτελέσεως τουέργου. Δικαίωμα αναδόχου να ζητήσει την διάλυση της συμβάσεως.